Unha norteamericana

Ourense, 18 novembro, 2006

Amigo Daniel: Lin a túa última mensaxe e penso que esta anécdota che pode interesar, collendo soamente, claro está, o que che vaia ben para a novela. Eu contarei todo tal como foi e me vaia saíndo, sen me preocupar da redacción, só para que ti saques o que che conveña. A cousa foi así:
Ano 1967 ou 68. Eu estaba de mestre en Madrid e tamén me adicaba a dar clases particulares para ingresar algúns cartiños máis no meu soldo. E un compañeiro (Xosé Luís Rivas, que agora se xubilou en Vigo de Inspector do Instituto Social da Mariña) díxome que había unha norteamericana que quería aprender o galego, pero que el non llo podía ensinar por non sabelo. Que se eu me atrevía, que nos cambiabamos esa clase. Eu dáballe a el unha das miñas (lingua, xeografía, historia, etc..) e el dábame o enderezo da americana.

Efectivamente, eu atrevinme. Non sabía moito galego, pero gustábame a idea. Naqueles anos case que non había gramáticas. Así que lle escribín a un amigo galeguista residente na Coruña (de "Xente Nova", Serafín Gómez Pato) para que me mandase algún material. Mandoume o libro Cousas de Castelao. O resto, a gramática, funa inventando eu cada día, segundo iamos lendo "Cousas".
Presenteime na casa e saiume unha muller relativamente nova, casada e con dous ou tres fillos. Vivía nun chalet cara o norte de Madrid, pero non recordo a rúa. Tampouco recordo o seu nome nin o dunha italiana moi amiga dela (nunca pensei que hoxe me gustaría tanto sabelo).
Cando lle preguntei o motivo de querer aprender o galego, foi cando me falou de Ramón Piñeiro (Jamón Piñejo, dicía ela). Díxome que o coñecera alá, en Norteamérica, nun curso ou algo así que el fora dar alá e que ela fora alumna súa e que se entusiasmou co galego e coa forma de ser do profesor, que lle falara de Rosalía, etc...e que colleran moita amizade. Estaba entusiamadísima.

Ela viñera aquí co su home e cos fillos para facer unha tese sobre "La Regenta" de Clarín. Andaba nese asunto e como lle sobraba tempo, quería aprender o galego. Púxenlle un precio baratísimo e empezamos. Sería un día si e outro non á semana. Nesto chega o seu home da rúa e empezan a falar en inglés. Semellaba que rifaban. Eu asusteime un chisco porque nos pillou no salón, os dous nun sofá, os fillos no xardín, e ela en bata de casa e non con moita roupa. E eran os anos sesenta. Total, que dalí a pouco ela diríxese a min e dime: "Dice mi marido que soy una "tirana" (esa foi a palabra que utilizou), que lo que le tengo que pagar es muy poco, que las clases en Madrid se cobran mucho más, etc..". Eu explícolle que si, que era moi pouco, pero que eu llas quería dar mesmo gratis por tratarse da miña lingua galega, e que se lle puxen un precio foi soamente simbólico, para darlle interés á clase, que se non, que llas darái gratis. Quedou a cousa así.
Outro día chegou tamén o marido e púxose a ver os debuxos de Castelao, que ilustraban cada peza, e empezou a falar con ela en inglés. E ela dime: "Dice mi marido que viendo estos dibujos, ya entran ganas de saber lo que dice el texto".
Recordo que lle facía tamén moita graza o verbo "falar".

Recordo que en Semana Santa quería ir a Galicia (invitada por Ramón Piñeiro), pero quería ir falando galego. Fixemos todo o que puidemos, pero o que se di falar galego non o falaba. Só algunhas frases. Pero en Semana Santa, de tódolos xeitos, foi a Galicia coa súa amiga italiana e estiveron alí con Ramón Piñeiro. Cando volveu contoume marabillas de Galicia. Recordo esta anécdota. Ían nun coche co R. Piñeiro e ela quixo ir a un servizo. Entón pararon fronte a unha casa e pedíronlle permiso á dona. Tivo que saír do servizo un fillo que se estaba afeitando. Cando saíu, quedou asombrada. Era festa no pobo e a dona da casa estaba invitando a Ramón Piñeiro a comeren todos alí. E comeron. Dixo que había comida a esgalla, que foi un gran banquete. Tamén recordo que lle fixo moita graza unha frase de Piñeiro referíndose á ensalada "Tiene buena cara" para dicir que tiña bo aspecto. En fin, veu contentísima de Galicia. A ela non lle cabía na cabeza que entrase nunha casa para ir ó servicio e rematasen comendo alí. Non o entendía.

Seguimos as clases ata xuño. Cando rematamos, ela díxome que na súa terra había o costume de invitar ó profesor a unha comida, así que ma ía ofrecer. En principio ía ser na súa casa, pero despois acordaron que fose no restaurante "As Meigas" (se mal non recordo estaba na rúa Liberdade). Ceamos alí ela, o seu home, a italiana e dous ou tres amigos máis. Cando nos despedimos, regaloume un cheque que fun cobrar ó seguinte día ó Banco Atlántico. E aí quedou todo.

Estoume sobrepasando no espazo, así que paro. Só dicirche que no libro Un velliño revoltado, de A. Tovar, vén unha carta particular que Ramón Piñeiro lle escribiu a Tovar e que este decidiu publicala ó final do libro. É moi interesante, pois trata a existencia de Deus. Se che interesa pódocha mandar. Un saúdo. Víctor